Van Zuid-Duitsland naar Noord-Italië, een levensechte droom

De TransAlp is een expeditie op de mountainbike zonder veel uitrusting. Een droomtocht van Zuid-Duitsland naar Noord-Italië over gravelpaden, singletrails, militaire paden, bos- en weidepaden. Over eenzame passen, door adembenemende landschappen, ver van alle dagelijkse hectiek en verkeersdrukte. Eigenlijk is het heel simpel; je fietst daar waar het landschap het mooiste en het spectaculairst is, namelijk in het hooggebergte van de Alpen.

Boven in de bergen ben je helemaal op je zelf aangewezen. Samen met je ademhaling, het kloppen van je hart, met het ruisen van de vele beekjes en het uitzicht op de schier eindeloze steenmassa’s om je heen. Dat is wat trekt aan het volbrengen van een TransAlp. Je ervaart hier de absolute stilte en eenzaamheid, terwijl je telkens weer getrakteerd wordt op schitterende beelden, die een leven lang in het geheugen gegrift blijven staan.

afbeelding Algemene informatie TransAlp
De enige bagage die je meeneemt is je rugzak met de hoogstnoodzakelijke spullen

Je trekt een week lang door verlaten dalen en over ruige bergkammen, zoals mensen dat hier al duizenden jaren doen. De enige bagage die je meeneemt is je rugzak met de hoogstnoodzakelijke spullen. Je overnacht in hotels, hutten of Gasthäusern en je valt na een stevige maaltijd met het prikkelend gevoel van vermoeidheid heerlijk in slaap. De TransAlp is een levensechte droom die voor velen verslavend werkt en je na elke TransAlp alweer uitkijkt naar de volgende zomer. De TransAlp is de laatste jaren tot een populaire sportieve uitdaging uitgegroeid en daardoor elk jaar duizenden mountainbikers naar de Alpen trekt.

De Alpen is één van de mooiste mountainbike 'speeltuinen' op de aarde. In het centrum van Europa, precies tussen het gematigde klimaat van Zuid-Duitsland en de warme omgeving van de Middellandse Zee. Geen onherbergzaam gebied zoals de Rocky Mountains, geen voor normale mensen onbereikbare hoogtes zoals in de Himalaya, geen sneeuwstormen en immense gletsjers als in Patagonië of Alaska.

afbeelding Algemene informatie TransAlp
Rusten doen we op de mooiste plekken van de Alpen

Een reis door de tijd met de mountainbike

In de zomer zijn de meeste hoge passen over het algemeen sneeuwvrij en in de periode juli tot oktober zijn mooie en warme periodes eerder regel dan uitzondering. De meeste bikers kiezen voor een Alpenoversteek van noord naar zuid omdat deze route van 300 tot 500 kilometer binnen een week te volbrengen is. In een week trek je door een oud en intensief gebruikt cultuurlandschap dat de afgelopen duizenden jaren door de mens bewoonbaar is gemaakt en is voorzien van vele onverharde wegen, paden en trails.

Dit dichte net van paden en trails maakt dat de Alpen een paradijs voor mountainbikers is geworden. Weinig andere berggebieden op de wereld hebben zo'n uniek gevarieerd landschap met panorama uitzichten, bospaden, oude karrensporen en singletrails. De reden voor de aanleg van al deze paden en wegen voert terug tot de Bronstijd. Destijds werden de bergen gebruikt als schuilplaats voor de vijandelijke aanvallen. Later gebruikten de Romeinen de Alpen om de het Germaanse rijk te veroveren, de handelaren uit de Middeleeuwen om handel te drijven, de werklieden op zoek naar erts, de boeren om de Almen te cultiveren en de edelen voor hun jacht.

Al deze mensen zorgden elk voor zich ervoor dat deze paden en trails op een zo economische en logische manier ontstonden. Er is maar één groep mensen die niet naar het economische aspect keken; de militairen. Al in de tijd van Napoleon liep de grens tussen de machtsblokken, Oostenrijk/Hongarije enerzijds en Frankrijk en Italië anderzijds, dwars door het zuidelijke en westelijke deel van de Alpen. Het ging deze strijdende partijen destijds in de eerste plaats niet om het gebied te beheren, maar juist om het grensgebied te beheersen en hun macht zeker te stellen.

Door de hele Alpen lopen oude militaire paden die nooit door handelaren of boeren zouden zijn aangelegd. Er waren namelijk lagergelegen en lichtere mogelijkheden om het gebied te doorkruisen. Daarnaast was het gebied in het hooggebergte ook niet interessant voor de boeren en handelaren, wat hadden ze ook in dit onherbergzame gebied te zoeken.

afbeelding Algemene informatie TransAlp
Het dichte net van paden en trails maakt de Alpen een paradijs voor mountainbikers

Militaire hoogstandjes

Voor de Oostenrijkse militairen lag het veel anders, ze bouwden militaire bolwerken aan de zuidgrens van Tirol om zo te verhinderen dat de Italianen hun grondgebied zouden veroveren. De hooggelegen bunkers, stellingen en loopgraven moesten ervoor zorgen dat de Zuid-Europeanen geen centimeter grondgebied konden veroveren. Door de aanleg van deze bolwerken ontstonden ook de brede militaire gravelpaden in dit gebied. Ze dienden in de eerste plaats om alle bouwmaterialen en later om het oorlogstuig naar boven te vervoeren.

Aan de andere kant van de Alpen waren het de Italianen die voor hun aanvalsdriften een fijnmazig paden netwerk aanlegden. De Italianen waren meester in het aanleggen van wegen en paden in afgelegen gebieden. Met springstof baanden ze hun weg langs de steilste bergwanden en legden ontelbare tunnels door de bergen aan. Juist deze oorlogszuchtige kunstwerkjes zijn nu het eldorado voor de vredelievende mountainbikers. Ze lopen vaak door een spectaculaire omgeving, met droomuitzichten over het lagergelegen gebied.

Eigenlijk is er in deze gebieden de laatste paar honderd jaar niets wezenlijks veranderd. Wanneer je tijdens een eenzame klim naar een hooggelegen bergpas fietst, wordt het je pas duidelijk dat je eigenlijk nog steeds door de ogen van een Romeinse strijder kijkt. Je beleeft een stuk geschiedenis op de plaatsen waar tastbare monumenten uit het verleden staan zoals op de Strada de la Vena op een hoogte van dik 2.000 meter. Hier zie je hoe de oorlogen uit het verleden vele slachtoffers hebben gemaakt, maar ook hoe noeste arbeiders eeuwenlang moeizaam gesteentes en delfstoffen uit de groeves en tunnels sleepten. Al deze paden zijn tegenwoordig nog steeds de stille getuigen van wat zich hier de afgelopen honderden jaren heeft afgespeeld.

afbeelding Algemene informatie TransAlp
Strada de la Vena op een hoogte van dik 2.000 meter

Eigenlijk kun je stellen dat een TransAlp volbrengen een metafoor van het leven is. Ons leven is veilig geworden, uitdagingen onnodig en verdwenen, inspanningen overbodig. Steekwoorden van nu zijn ‘vervreemding’, ‘consumptiedrift’, ‘isolatie’, ‘gemakzucht’, ‘verveling’, ‘vervlakking’. Misschien vandaar de moderne hang naar extreme sporten. Maar: die extreme takken van sport, mógen we dat wel ‘sport’ noemen?

Een TransAlp volbrengen heeft zeker alle kenmerken van sport. Ja, zelfs van topsport, waarbij het uiterste van de deelnemers wordt gevergd. Meedoen aan een Alpentocht betekent als een pionier de grenzen van je capaciteiten verkennen en verleggen, zowel lichamelijk als geestelijk. Als een ontdekkingsreiziger. Niet vanwege de onherbergzame gebieden, maar wegens de zoektocht naar de eigen grenzen, krachten, reserves, maar zeker ook de beperkingen, diep vanbinnen. De zwaarste strijd is nog altijd de strijd met jezelf, met het stemmetje van binnen, dat voortdurend roept: ‘stop maar, hou er mee op, nu is het genoeg geweest.....’ Het is moeilijk een andere tak van sport te noemen die zo'n groot beroep doet op de veelzijdigheid van een sporter: uithoudingsvermogen, kracht, aanpassingsvermogen, flexibiliteit, teamgeest, risicobereidheid, stabiliteit, wilskracht, creativiteit, frustratietolerantie, stressbestendigheid.................... Aldus is een TransAlp volbrengen een metafoor voor de levensloop van de mensheid in geconcentreerde vorm. Het is de strijd met jezelf én de elementen, die een TransAlp tot een fantastische sport maakt. Zowel voor deelnemers als voor buitenstaanders, die zich met een gepaste vorm van jaloezie in stilte afvragen hoe zij het er vanaf zouden brengen.

Pepijn Paap, deelnemer TransAlp Alta via Carnica 2017